Η έκθεση του Lancet για τις επιπτώσεις της κρίσης στην υγεία. “Οιωνοί μιας ελληνικής τραγωδίας”

Posted on October 30, 2011 by

0


Το πλήρες κείμενο της πολυσυζητημένης έκθεσης της διεθνούς επιθεώρησης για την υγεία The Lancet (http://www.thelancet.com/).

Tο βρήκα στο μπλογκ του Ημιόροφου (http://imiorofos.org/node/1373).

Μια δική μου παρατήρηση και μερικά ερωτήματα που προκύπτουν από την ανάγνωση αυτής της έκθεσης: Φαίνεται ότι οι ερευνητές περισυνέλεξαν τα στοιχεία τους από προσωπική έρευνα, από εκθέσεις φορέων τοπικής αυτοδιοίκησης και ερευνητικών ιδρυμάτων, καθώς και από Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις. Το Υπουργείο Υγείας γιατί δεν έχει αυτά τα στοιχεία; Γιατί έχει εκχωρηθεί η εφαρμογή της πολιτικής σε τόσο ευαίσθητους τομείς σε ΜΚΟ; Τι θα γίνει τώρα που μειώνονται οι πόροι για τις παραπάνω οργανώσεις; Βάσει ποιων στοιχείων χαράσσεται η εθνική πολιτική για την υγεία; Πώς αποφασίζονται οι περικοπές σε πόρους που αφορούν ευπαθείς ομάδες; Πώς αποφασίζεται η περιστολή δαπανών για την υγεία και τη πρόνοια; Ποιοι ωφελούνται από αυτές τις μειώσεις στον προϋπολογισμό του Υπουργείου; Όταν καταργούνται ή συγχωνεύονται όλα τα ερευνητικά ιδρύματα ποιος θα περισυλλέγει αυτά τα στοιχεία;
Ρητορικά όλα τα ερωτήματα προφανώς…

Επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στην υγεία: οιωνοί μιας ελληνικής τραγωδίας
Η Ελλάδα έχει επηρεαστεί από την οικονομική αναταραχή, από αρχές 2007, περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη ευρωπαϊκή χώρα. Δεκαπέντε χρόνια συνεχούς ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας έχουν αντιστραφεί. Στους ενήλικες, η ανεργία αυξήθηκε από 6,6% τον Μάιο του 2008, σε 16,6% το Μάιο του 2011 (η ανεργία των νέων αυξήθηκε από 18,6% στο 40,1%), ενώ το χρέος αυξήθηκε μεταξύ 2007 και 2010 από 105,4% στο 142,8% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ € 239,4 δισεκατομμύρια σε € 328,6 δισ. ευρώ) σε σύγκριση με την μέση μεταβολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης (οι 15 χώρες που ήταν τα μέλη της ΕΕ πριν την 1η Μαΐου 2004) από 66,2% στο 85,1% του ΑΕΠ σε αυτό το ίδιο χρονικό διάστημα (€ 6,0. τρισεκατομμύρια σε € 7,8 τρισεκατομμύρια) Οι επιλογές της Ελλάδας ήταν περιορισμένες, δεδομένου ότι η κυβέρνησή της απέκλεισε την έξοδο από το Ευρώ, αποκλείοντάς την από μια από τις πιο κοινές λύσεις σε αυτές τις περιστάσεις: την υποτίμηση. Για να χρηματοδοτήσει τα χρέη της η Ελλάδα αναγκάστηκε να δανειστεί € 110 δισεκατομμύρια από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και τους εταίρους της Ευρωζώνης, κάτω από αυστηρούς όρους που περιλαμβάνουν δραστικό περιορισμό των δαπανών του κράτους. Ενώ άλλες χώρες στην Ευρώπη (π.χ. Γαλλία, Γερμανία) τώρα δείχνουν σημάδια οικονομικής ανάκαμψης (ΣτΜ: ;;), η κρίση συνεχίζει να εξελίσσεται στην Ελλάδα, η βιομηχανική παραγωγή μειώθηκε κατά 8% στο 2010.
Ο Richard Horton αναρωτήθηκε αν κάποιος εξετάζει την επίδραση της οικονομικής κρίσης στην υγεία και στην φροντίδα υγείας στην Ελλάδα υπό το φως των δυσμενών επιπτώσεων στην υγεία από τις προηγούμενες υφέσεις. Εδώ, περιγράφουμε τις αλλαγές στην υγεία και την υγειονομική περίθαλψη στην Ελλάδα με βάση την ανάλυσή μας στα δεδομένα από τα στατιστικά στοιχεία της Ευρωπαίκής Ενωσης για το εισόδημα και τις συνθήκες διαβίωσης, οι οποίες παρέχουν συγκρίσιμες πληροφορίες σχετικά με τα κοινωνικά και οικονομικά χαρακτηριστικά και τις προϋποθέσεις διαβίωσης σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Στην Ελλάδα, αντιπροσωπευτικά δείγματα 12 346 και 15 045 ερωτηθέντων λήφθηκαν το 2007 και το 2009, αντίστοιχα, από την χρήση συνεπών μεθόδων, εκ των οποίων ένα σύνολο από 26 489 είχε ολοκληρωμένα κοινωνικοδημογραφικά δεδομένα (βλ. παράρτημα στο διαδίκτυο σελ. 1 για περισσότερες λεπτομέρειες). Εμείς βασιστήκαμε επίσης στις εκθέσεις ιατρικών ερευνητικών ιδρυμάτων, των νομαρχιών υγείας και των μη κυβερνητικών οργανώσεων (ΜΚΟ). Οι εκθέσεις αυτές περιλαμβάνουν επιδημιολογικούς δείκτες, στοιχεία σχετικά με εισαγωγές στο νοσοκομείο και εκθέσεις σχετικά με προβλήματα ψυχικής υγείας και την κατάσταση των ευάλωτων ομάδων.
Σε σύγκριση με το 2007-δηλαδή, πριν από την κρίση του 2009 σημειώθηκε μια σημαντική αύξηση σε άτομα που ανέφεραν ότι δεν είχαν πάει σε γιατρό ή οδοντίατρο, παρά το συναίσθημα ότι ήταν απαραίτητο (odds ratio 1,15, 95% CI 1,02-1,30 για τις επισκέψεις των γιατρών, 1,14, 1,01-1,28 για τις επισκέψεις των οδοντιάτρων [Εικόνα, παράρτημα στο διαδίκτυο σελ.2-3]), κατόπιν στατιστικής διόρθωσης σχετικά με τις διαφορές σε παραμέτρους ερωτηθέντων όπως η ηλικία, το φύλο, η οικογενειακή κατάσταση, το μορφωτικό επίπεδο και η αστική ή η αγροτική
κατοικία. Οι κύριοι λόγοι για τους οποίους δεν αναζητούν ιατρική φροντίδα δεν φαίνεται σημαντικά να συνδέονται με την έλλειψη οικονομικών μέσων για την ιατρική φροντίδα (0,87, 0,74-1,02), αλλά με την μακρόχρονη αναμονή, (1,83, 1,26-2,64), με την απόσταση ταξιδιού για την ιατρική φροντίδα (2,50, 1,35-4,63), με την αίσθηση ότι περιμένοντας θα αισθάνονται καλύτερα (1,93, 1,26-2,96) και άλλοι λόγοι που δεν βρέθηκαν κατά την έρευνα (1,54, 1,05-2,27, παράρτημα στο διαδίκτυο σελ 4). Δεδομένου ότι το καθολικό δημόσιο σύστημα υγείας στην Ελλάδα παρέχει το δικαίωμα στους πολίτες και σε εκείνους με την κοινωνική ασφάλιση να επισκέπτονται γενικούς ιατρούς (GPS) χωρίς χρέωση και να παρευρίσκονται στα εξωτερικά ιατρεία των νοσοκομείων για € 0-5, αυτά σημείωσαν μειώσεις όσον αφορά την πρόσβαση πιθανώς αντανακλώντας στην πλευρά της προσφοράς προβλήματα: υπήρχαν περίπου κατά 40% περικοπές στους προϋπολογισμούς των νοσοκομείων, έλλειψη προσωπικού, αξιοσημείωτη περιστασιακή έλλειψη ιατρικού υλικού και δωροδοκίες σε ιατρικό προσωπικό για να παρακάμψει ουρές στα υπερφορτωμένα νοσοκομεία.
Αν και οι άνθρωποι ήταν λιγότερο πιθανό να επισκεφθούν γιατρούς και τις εγκαταστάσεις στα εξωτερικά ιατρεία, υπήρξε μια αύξηση των εισαγωγών στα δημόσια νοσοκομεία του 24% το 2010 σε σύγκριση με το 2009 και του 8% κατά το πρώτο εξάμηνο του 2011, σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2010. Σημαντικοί ιδιωτικοί φορείς υγείας, αν και αποτελούν ένα μικρότερο ποσοστό της παροχής υγειονομικής φροντίδας από τους δημόσιους παρόχους, επίσης επλήγησαν από την πίεση στους προσωπικούς τους προϋπολογισμούς και κατέγραψαν ζημιές μετά την έναρξη της κρίσης. Μια μελέτη του 2010 ανέφερε 25-30% μείωση στις εισαγωγές στα ιδιωτικά νοσοκομεία.
Υπάρχουν ενδείξεις ότι τα αποτελέσματα υγείας έχουν επιδεινωθεί, ιδιαίτερα σε ευπαθείς ομάδες. Σημειώσαμε σημαντική αύξηση της συχνότητας των ανθρώπων που ανέφεραν ότι η υγεία τους ήταν «κακή» ή «πολύ κακή» (1,14, 1,02 – 1,28. Σχήμα). Οι αυτοκτονίες αυξήθηκαν κατά 17% το 2009 από το 2007 και με ανεπίσημα δεδομένα του 2010 για τα οποία έγινε αναφορά εντός κοινοβουλίου, για αύξηση κατά 25% σε σύγκριση με το 2009.
Ο Υπουργός Υγείας ανέφερε μια αύξηση του 40% κατά το πρώτο εξάμηνο του 2011 σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2010. Η Εθνική Γραμμή Βοήθειας Αυτοκτονίας ανέφερε ότι το 25% των καλούντων αντιμετώπιζαν οικονομικές δυσκολίες το 2010 και οι εκθέσεις των μέσων μαζικής ενημέρωσης αναφέρουν ότι η αδυναμία αποπληρωμής υψηλού επιπέδου προσωπικού χρέους θα μπορούσε να αποτελέσει βασικό παράγοντα στην αύξηση των αυτοκτονιών. Η βία και ανθρωποκτονία έχουν επίσης αυξηθεί και τα ποσοστά κλοπής σχεδόν διπλασιάστηκαν μεταξύ 2007 και 2009.
Ο αριθμός των ατόμων που είναι σε θέση να αποκτήσουν παροχές ασθένειας μειώθηκε (0,61, 0,38 έως 0,98) μεταξύ 2007 και 2009, προφανώς λόγω περικοπών του προϋπολογισμού και πρέπει να αναμένονται περαιτέρω μειώσεις στην πρόσβαση και το επίπεδο των παροχών όταν υλοποιούνται πλήρως μέτρα λιτότητας. (παράρτημα στο διαδίκτυο, σελ. 5) . Σημαντική αύξηση σε ασθενείς με HIV λοιμώξεις παρατηρήθηκε στα τέλη του 2010. Τα τελευταία στοιχεία υποδηλώνουν ότι οι νέες μολύνσεις θα αυξηθούν κατά 52% το 2011 σε σύγκριση με το 2010 (922 νέες υποθέσεις έναντι 605), με τις μισές του σήμερα παρατηρούμενες αυξήσεις να οφείλονται σε λοιμώξεις μεταξύ των χρηστών
ναρκωτικών ουσιών ενδοφλέβια. Τα δεδομένα για τους πρώτους 7 μήνες του 2011 δείχνουν περισσότερο από μια δεκαπλάσια αύξηση των νέων μολύνσεων σε αυτούς τους χρήστες ναρκωτικών σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2010. Η συχνότητα εμφάνισης της χρήσης ηρωίνης φέρεται να αυξήθηκε κατά 20% το 2009, από 20 200 – 24 100, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις από την Ελληνική Τεκμηρίωση και Παρακολούθηση Ευρωπαϊκού Κέντρου Παρακολούθησης Ναρκωτικών.
Οι περικοπές του προϋπολογισμού για το 2009 και το 2010 είχαν σαν αποτέλεσμα την απώλεια του ενός τρίτου των προγραμμάτων εργασίας δρόμου της χώρας. Μια έρευνα από 275 χρήστες ναρκωτικών στην Αθήνα τον Οκτώβριο του 2010 διαπίστωσε ότι το 85% δεν ήταν σε πρόγραμμα αποκατάστασης από τα ναρκωτικά. Πολλές νέες HIV λοιμώξεις συνδέονται επίσης με την αύξηση στην πορνεία (και του συναφούς μη ασφαλούς σεξ). Μια επίσημη έκθεση περιγράφει λογαριασμούς σκόπιμης αυτο-λοίμωξης από λίγα άτομα για να αποκτήσουν πρόσβαση στις παροχές των € 700 ανά μήνα και πιο γρήγορη αποδοχή στα προγράμματα υποκατάστασης φαρμάκου. Αυτά τα προγράμματα προσφέρουν πρόσβαση σε συνθετικά οπιοειδή και μπορούν να έχουν λίστες αναμονής για τρια χρόνια ή περισσότερο στις αστικές περιοχές.
Ένας άλλος δείκτης των επιπτώσεων της κρίσης στις ευάλωτες ομάδες είναι η αύξηση της χρήσης των κινητών μονάδων υγείας που διευθύνονται από ΜΚΟ. Μέχρι πρόσφατα, αυτές οι μονάδες τροφοδοτούνται κυρίως από μετανάστες, αλλά οι Έλληνες Γιατροί του Κόσμου εκτιμούν ότι το ποσοστό των Ελλήνων που αναζητούν ιατρική βοήθεια από κινητές μονάδες αυξήθηκε από 3-4% πριν από την κρίση σε περίπου 30%.
Παρά τις πολλές αρνητικές ενδείξεις, υπάρχουν κάποιες ενδείξεις βελτίωσης. Έχει υπάρξει σημαντική μείωση της κατανάλωσης αλκοόλ και, σύμφωνα με τα στοιχεία της αστυνομίας, η κατανάλωση οινοπνευματωδών ποτών από οδηγούς αυτοκινήτων έχει μειωθεί. Οι τάσεις αυτές δεν είναι τεχνητές καθώς οι έλεγχοι της αστυνομίας παρέμειναν οι ίδιοι και περισσότεροι οδηγοί εξετάστηκαν το 2009 σε σχέση με το 2008.
Συνολικά, η εικόνα της υγείας στην Ελλάδα είναι σχετική. Μας θυμίζει ότι, σε μια προσπάθεια να χρηματοδοτήσουν τα χρέη, απλοί άνθρωποι πληρώνουν το ύψιστο τίμημα: χάνοντας την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη και στις υπηρεσίες πρόληψης αντιμετωπίζουν υψηλότερους κινδύνους του HIV και των σεξουαλικώς μεταδιδόμενων ασθενειών και στις χειρότερες περιπτώσεις χάνουν τη ζωή τους. Είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί μεγαλύτερη προσοχή στην υγεία και στην πρόσβαση στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη ώστε η ελληνική κρίση να μην υπονομεύσει την απόλυτη πηγή του πλούτου της χώρας – τους ανθρώπους της
Η Eurostat δεν έχει καμία ευθύνη για τα αποτελέσματα και τα συμπεράσματα της εν λόγω επιστολής, τα οποία είναι αυτά των συγγραφέων. Εμείς δηλώνουμε ότι δεν υπάρχουν αλληλοσυγκρουόμενα συμφέροντα.
Αλέξανδρος Kentikelenis, Μαρίνα Καρανικολός, Ειρήνη Παπανικόλας, Sanjay Basu, Martin McKee, David Stuckler

Σχήμα: Αλλαγές στην αυτοαναφερόμενη υγεία και την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη που συνδέονται με την οικονομική κρίση μεταξύ 2007 και 2009, αναπροσαρμοσμένες εκτιμήσεις 95% παρουσίασε. X-άξονας σε λογαριθμική κλίμακα. Τα στοιχεία προέρχονται από την Έρευνα της ΕΕ για την Ελλάδα τα κύματα έρευνας Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης, 2007 και 2009. Τα μοντέλα διορθώνουν τις πιθανές διαφορές των των συμμετεχόντων στην έρευνα, συμπεριλαμβανομένης της ηλικίας, ένα ομοίωμα για την ηλικία άνω των 65 ετών, το φύλο, την οικογενειακή κατάσταση, το βαθμό αστικοποίησης (από 1 έως 3), και το μορφωτικό επίπεδο. Παρόμοια σχήματα βρέθηκαν όταν συμπεριελήφθησαν τα μέτρα του εισοδήματος του νοικοκυριού. Δείτε παράρτημα στο διαδίκτυο σελ. 3 για περισσότερες λεπτομέρειες.
http://www.thelancet.com Δημοσιεύθηκε σε απευθείας σύνδεση 10 Οκτωβρίου, 2011 DOI: 10.1016/S0140-6736 (11) 61556-0

Advertisements